Tekliflerin değerlendirilmesi işleminde sürekli karşılaşıldığı üzere aynı gerekçeyle birden fazla isteklinin teklifi, ihaleyi yapan idarece veya itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurumunca eşit muamele ilkesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda değerlendirme dışı bırakılabilmektedir.
Aynı gerekçeyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklilerin tamamı yerine sadece bir veya birkaçının dava yoluna başvurması ve lehlerine olacak şekilde iptal kararı alınması halinde, bu iptal kararından dava açmayan diğer isteklilerin yararlanıp yararlanamayacağı tartışma konusu olmaktadır.
İhaleyi yapan idarece tesis edilen işlemlere yönelik yapılan itirazen şikayet başvurularında Kamu İhale Kurumu tarafından eşit muamele ilkesi yönünden de inceleme yapılmakta, bu inceleme kapsamında başvuru yapmayan istekli veya isteklilerle ilgili olarak da karar alınabilmektedir. Örneğin yeterlik kriteri olarak düzenlenmemiş olmasına rağmen bir belgeyi beyan etmeyen veya sunmayan iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemine karşı sadece bir istekli bile bu hususa yönelik itirazen şikayet başvurusunda bulunmuşsa, Kamu İhale Kurulu hem başvuru sahibi hem de başvuru yapmayan istekliler hakkında da (eşit muamele ilkesi) inceleme yapıp lehe karar alabilmekte, yapılan tek bir başvurudan bu suretle başvuru yapmayan diğer istekli de faydalanabilmektedir.
Ancak Kamu İhale Kurulu kararlarına karşı açılan davalara ilişkin olarak Mahkemelerce alınan iptal kararlarının gereği Kamu İhale Kurulunca yerine getirildiğinde, eşit muamele ilkesi uygulama alanı bulamamakta, başka bir ifadeyle Mahkemece alınan iptal kararından sadece davacı yararlanabilmektedir. Davacıyla aynı gerekçeyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olsa dahi, dava açmayan istekli, diğer isteklinin açmış olduğu davada alınan karardan yararlanması maalesef söz konusu olamamaktadır.
Nitekim; 21.04.2021 tarihli ve 2021/UY.II-874 sayılı Kamu İhale Kurulu kararına konu ihalede; başvuru sahibi dahil olmak üzere eşit muamele ilkesi açısından yapılan inceleme sonucunda aynı gerekçeyle birden fazla isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, bu istekilerden sadece birisi tarafından dava yoluna başvurulmuş ve Mahkemece davacı lehine olacak şekilde dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Sadece davacının değil, dava açmayan ancak aynı gerekçeyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan diğer isteklilerin de bu karardan yararlandırılması gerektiğine iddiasıyla açılan ikinci bir davada Ankara 2. İdare Mahkemesi; (14.01.2022 tarihli ve E:2021/2584, K:2022/56 sayılı karar)
“…İdarenin, mahkeme kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etme mecburiyeti ve idari yargı kararlarının uygulanması hususunda, hüküm ile beraber kararın gerekçesinin de bağlayıcılığının bulunduğu; bu kapsamda Kamu İhale Kurulunca dava konusu kararda, söz konusu Mahkeme kararının gerekçesi bir bütün olarak değerlendirilmek ve aynı ihale kapsamında aynı gerekçelerle teklifi değerlendirme dışı bırakılan şirketler yönünden eşit muamele ilkesi gereği inceleme yapılmak suretiyle Mahkeme kararının uygulanmasının sağlanması gerekirken yalnızca dava açan şirket yönünden değerlendirme yapılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.”
Gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Ankara 2. İdare Mahkemesi kararında; dava açmayan istekilerin de eşit muamele ilkesi nedeniyle davacı lehine alınan mahkeme kararından yararlandırılması gerektiğini belirtmiştir.
Ancak Danıştay 13. Dairesi almış olduğu 11.04.2022 tarihli ve E:2022/1328, K:2022/1561 sayılı kararla Ankara 2. İdare Mahkemesinin bahse konu kararı bozulmuş;
“…Davalı idarenin eşit muamele ilkesini, kendisine yapılan itirazen şikâyet başvurularını incelerken uygulamakla yükümlü olduğu, yargı kararı üzerine yapılan düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin değerlendirmelerde ise, yargı kararında yer alan gerekçe ile sınırlı şekilde düzeltici işlem tesis edebileceği açıktır.
İhaleye ilişkin Kamu İhale Kurulu kararının iptali yönünde verilen mahkeme kararları uygulanırken idarece kararın hüküm fıkrasıyla birlikte gerekçeleri de gözetilerek davayı açan kişinin hukukî durumunun eski hâline getirilmesi yönünde işlem tesis edileceği, aynı durumda olsa bile bu işleme karşı dava açmayan kişilerin diğerlerine yönelik iptal kararından yararlanması ve bu kararın onlar hakkında da uygulanmasına imkân bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu ihalede aynı Kurul kararıyla teklifi değerlendirme dışı bırakılan diğer bir istekli tarafından açılan davada o istekli hakkında verilen iptal kararı üzerine yargı kararının uygulanması maksadıyla tesis edilen davaya konu Kurul kararında ”eşit muamele ilkesi” gözetilerek davacıların oluşturduğu iş ortaklığının da teklifinin değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem belirlenmesi hukuken mümkün değildir. Bu itibarla söz konusu iptal kararının gerekçeleri doğrultusunda ve sadece davayı açan şirket hakkında düzeltici işlem belirlenmesi yönündeki dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.”
Gerekçesiyle, alınan mahkeme kararının sonuçlarından sadece davacının yararlanabileceğini, hukuki durumları aynı olsa da dava açmayan diğer isteklilerin alınan karardan yararlandırılamayacağını, mahkeme kararlarının yerine getirilmesinde eşit muamele ilkesinin uygulama alanı bulamayacağını ifade etmiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Sonuç olarak; Mahkeme kararlarının Kamu İhale Kurulu tarafından yerine getirilmesinde eşit muamele ilkesinin uygulama alanı bulmayacağını, aynı gerekçeyle aleyhinde işlem tesis edilen isteklilerden dava yoluna başvuran istekli lehine alınan karardan dava yoluna başvurmayan diğer isteklilerin yararlanmasının mümkün olmayacağını, karardan sadece davacının yararlanabileceğini söyleyebiliriz.
NEMESİS HUKUK BÜROSU 