IP Adresi Hakkında Genel Bilgi
IP (internet protokol) adresi, internet ortamına bağlı cihazlara, bağlı olduğu internet servis sağlayıcısı tarafından tanımlanmış, rakamlardan oluşan bir kimlik kodudur. Modemimizle internete bağlandığımızda internet servis sağlayıcımız modemimize bir IP tanımlar ve bu IP ile internete bağlanırız. Modeme bağlı birden fazla cihaz olsa da, bu cihazların hepsi aynı IP’yi kullanarak internete bağlanır. Genel olarak evlerimizde ve günlük işlerimizde kullandığımız IP adresleri dinamik IP adı verilen, sabit nitelikte olmayan, değişken IP adresleridir. İnternete her zaman aynı IP ile bağlanmayız. Örneğin modemimizi açıp kapattığımızda internet servis sağlayıcısı bize yeni bir IP adresi atar ve bu yeni IP adresini kullanarak internete bağlanırız. Kural olarak internet ağında aynı anda aynı IP’yi kullanan birden fazla cihaz bulunmaz. Ancak internet servis sağlayıcıları NAT (Network Address Translation) teknolojilerini kullanarak birçok cihazın aynı IP adresi üzerinden internete çıkmasını sağlayabilmektedirler.
Yasal Dayanak
İhale mevzuatında, isteklilerin aynı IP adresini kullanarak ihale dokümanı indirmesi ve/veya e-teklif vermesi, e-eksiltmeye katılması vb. işlemleri yapmasını DOĞRUDAN yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, 4724 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde “Rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunma” eylemi yasak fiil ve davranışlar kapsamında sayılmıştır. İsteklilerin aynı IP üzerinden ihale işlemlerini gerçekleştirmelerine yönelik değerlendirme de bu madde kapsamında yapılmaktadır. Bu maddeye göre işlem tesis edilmesi halinde; isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak haklarında ihalelerden yasaklama kararı alınması, ancak geçici teminatlarının gelir kaydedilmemesi gerekmektedir.
Aynı IP Adresi Üzerinden İhale Dokümanının İndirilmesi Ve E-Teklif Verilmesi
Kamu İhale Kurulu, ihale dokümanı indirme ve e-teklif verme işlemlerini birden fazla istekli tarafından aynı IP adresi üzerinden gerçekleştirilmesini; isteklilerin irade birliği çerçevesinde birlikte hareket ettikleri ve birbirlerinin tekliflerinden haberdar oldukları, bu durumun aynı ihaleye katılmalarının rekabeti ve ihale kararını etkileyebilecek davranış olduğuna dair kuvvetli karine oluşturduğunu değerlendirilmekte, bu kapsamda bu isteklilerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinin (b) bendi hükmüne aykırı şekilde ihaleye teklif verildiği sonucuna varmaktadır. Bu hususta Kamu İhale Kurulunun yaklaşımının istikrarlı olduğu, benzer durumlarda aynı kararları verdiği görülmektedir. Emsal olarak 09.03.2022 tarih ve 2022/UH.II-354 sayılı karar ile 16.02.2022 tarih ve 2022/UH.I-249 sayılı kararlar gösterilebilir.
Bu hususta Ankara 17. İdare Mahkemesi tarafından alınan 10.02.2021 tarihli E: 2020/1952, K: 2021/178 sayılı kararda; aynı IP adresinden doküman indirilmesi, e-teklif verilmesi hususlarının her birinin tek başına isteklilerin irade birliği içerisinde hareket ettiği ve birbirlerinin tekliflerinden haberdar olduklarına ilişkin kuvvetli karine teşkil etmeyeceği, bu nitelikte bir sonuna varmak için farklı verilerle bu hususun desteklenmesi gerektiğine karar verilerek aksi yöndeki Kamu İhale Kurulunun iptaline karar verilmiştir.
Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 15.06.2021 tarihli ve E:2021/2073, K:2021/2257 sayılı kararda ise; aynı ihaleye teklif verecek olan farklı isteklilerin, farklı tarihlerde bile olsa aynı internet bağlantı noktasını kullanarak ihale dokümanını indirmiş ve/veya teklif vermiş olmasının, rekabeti etkileme ihtimali olan davranışlardan olduğu sonucuna varılarak aksi yöndeki Mahkeme kararının bozulması yönünde karar almıştır.
Farklı IP Adreslerinden İhale Dokümanını İndirilmesi Ancak Aynı IP Adresi Üzerinden E-Teklif Verilmesi
Kamu İhale Kurulu vermiş olduğu 09.03.2022 tarih ve 2022/UH.I-335 sayılı kararda; isteklilerce ihale dokümanı farklı IP adreslerinden indirilmiş olsa da teklif verme işlemlerinin aynı IP adresinden gerçekleştirilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesindeki yasak fiil ve davranışlar kapsamında değerlendirilebileceğine karar vermiştir. Kamu İhale Kurulu tarafından alınan 18.08.2021 tarih ve 2021/UY.II-1564 sayılı başka bir kararda da aynı değerlendirmeyle benzer şekilde karar alınmıştır. Yani Kamu İhale Kuruluna göre; farklı IP adreslerinden ihale dokümanını indirilmiş olsa da aynı IP adresi üzerinden e-teklif verilmesi halinde isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak haklarında yasaklama kararı verilmesi gerekmektedir.
Danıştay 13. Dairesinin almış olduğu 26.05.2021 tarihli ve E: 2021/1952 K: 2021/1921 sayılı kararda da; aynı ihaleye teklif verecek olan iki farklı isteklinin, farklı tarihlerde bile olsa aynı internet bağlantı noktasını kullanarak elektronik teklif vermiş olmasının, rekabeti etkileme ihtimali olan davranışlardan olduğu sonucuna varılarak, Kamu İhale Kurulu ile aynı yönde karar verilmiş, aksi yöndeki Ankara 17. İdare Mahkemesinin 02.02.2021 tarihli ve E: 2020/2280, K: 2021/122 sayılı kararının bozulması yönünde karar alınmıştır.
Ancak aralarında hiçbir organik bağ bulunmayan isteklilerin aynı IP adresi üzerinden teklif vermesine karşın iki farklı porttan internete bağlandığının, yani CGNAT teknolojisinin isleyişi ve port ayrımı suretiyle aynı reel IP üzerinden farklı abonelerin internete çıkış yapabilmesinin teknik olarak mümkün olduğu gerçeği karşısında, bu nitelikteki iddialar araştırılmadan ve somut gerçek tam olarak ortaya konulmadan verilecek kararların hukuka uygunluğu da tartışmalıdır.
Nitekim 05.11.2025 tarihli ve 2025/UY.II-2361 sayılı karar Kamu İhale Kurulu kararına konu olayda; aynı IP üzerinden teklif verildiği gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklilerce aynı reel IP’nin farklı portlardan iki ayrı aboneye tahsis edildiğini gösteren belgeyle birlikte itirazen şikayet başvurusu yapılarak tamamen rastlantısal ve teknik sebeplerle aynı IP üzerinden teklif sunulduğu iddia edilmiş, bu husus KİK tarafından ayrıca araştırılmadan başvurunun reddine karar verilmiş, bu karara karşı Ankara 8. İdare Mahkemesinde açılan davada alınan 18.03.2026 tarihli ve E:2026/246, K:2026/411 sayılı kararda;
“Bu itibarla, davacı iş ortaklığı ile diğer istekli iş ortaklığı tarafından kullanılan IP adresinin aynı olmasının, CGNAT teknolojisinin isleyişi ve port ayrımı suretiyle aynı reel IP üzerinden farklı abonelerin internete çıkış yapabilmesinin teknik olarak mümkün olduğu yönündeki Türk Telekomünikasyon A.Ş. tespitleri ile birlikte, isteklilerin fiziki adreslerinin farklılığı ve bağlantı portlarının ayrı olması hususları bütünüyle araştırılmadan, aynı IP kullanımının tek basına yasak fiil ve davranışın gerçekleştiğine kuvvetli karine sayılması suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde, eksik inceleme ve araştırmaya dayanması nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır…” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.”
gerekçesine yer verilerek dava konusu KİK kararının iptaline karar verilmiştir.
İsteklilerce Aynı IP Adresi Üzerinden Aynı İhalenin Farklı Kısımlarına E-Teklif Verilmesi
Kamu İhale Kurulunca alınan 04.06.2026 tarih ve 2026/UM.II-1495 sayılı kararda; kısmi teklife açık ihalelerde farklı kısımlara verilen tekliflerin yeterlik değerlendirilmesinin yapılması ve ihalenin karara bağlanması hususlarını etkilemeyeceği, bu nedenle bu tür ihalelerde farklı kısımlara teklif veren isteklilerin tekliflerinin aynı IP adresinden verilmiş olmasının veya ortak ve yöneticilerinin aynı kişilerden oluşmasının 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d) bendi kapsamında değerlendirilemeyeceğine karar verilmiştir. Başka bir ifadeyle aynı ihalenin farklı kısımlara teklif veren isteklilerin tekliflerinin aynı IP adresinden verilmiş olması yasak fiil ve davranış kapsamında değerlendirilemez.
Aynı IP Adresleri Üzerinden İhale Dokümanını İndirilmesi Ancak Farklı IP Adresleri Üzerinden E-Teklif Verilmesi
Kamu İhale Kurulu vermiş olduğu 23.02.2022 tarih ve 2022/UH.I-288 sayılı kararda; aynı ihalede birbirleri ile meşru bir rekabet içerisinde olan gerçek veya tüzel kişilerin, aynı IP adresinden ihale dokümanı indirerek istekli olabilecek sıfatını haiz olmalarının, hayatın olağan akışına uygun olmadığından isteklilerin birbirlerine ait teklif bilgilerinden haberdar olabileceği ve bu durumun rekabeti ve ihale kararını etkileyebilecek davranış olduğu yönünde “kuvvetli karine” teşkil ettiği sonucuna varılarak, belirtilen eylemin 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesi kapsamına girdiği sonucuna varmıştır.
Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 17.05.2021 tarihli ve E:2021/1052, K:2021/1732 sayılı kararda da; aynı ihaleye teklif verecek olan farklı isteklilerin, farklı tarihlerde bile olsa aynı internet bağlantı noktasını kullanarak ihale dokümanını indirmiş olmasının, rekabeti etkileme ihtimali olan davranışlardan olduğu dikkate alındığında, belirtilen husus göz önünde bulundurulmak suretiyle davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamış, aksi yöndeki Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin 20/01/2021 tarih ve E:2021/11, K:2021/135 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Yine Danıştay 13. Dairesinin 10.09.2024 tarih ve E:2024/2190, K:2024/3217 sayılı başka bir kararında; aynı ihaleye teklif verecek olan farklı isteklilerin farklı tarihlerde bile olsa aynı internet bağlantı noktasını kullanarak ihale dokümanını indirmiş olmasını rekabeti etkileme ihtimali olan davranış olarak kabul edilerek, isteklice açılan ve ilk derece Mahkemesi tarafından görülen davanın reddine yönelik kararın onanmasına karar verilmiştir.
Benzer şekilde; Danıştay 13. Dairesinin E:2021/4807, K:2021/5548 sayılı kararına konu olayda; iki farklı istekli şirketin aynı IP üzerinden ihale dokümanı indirmesinin tek başına yasak fiil ve davranış olarak kabul edilmeyeceğine yönelik ilk derece mahkemesinin kararı istinaf incelemesi neticesinde Bölge İdare Mahkemesi tarafından kaldırılmış, Danıştay 13. Dairesi tarafında alınan kararla da Bölge İdare Mahkemesinin kararı hukuka uygun bulunarak onanmıştır.
İhale Konusu İşin Danışmanlık Hizmetini Yapan Yüklenici İle Bu İşin İhalesine Katılan İsteklinin Aynı IP Adresini Kullanması
4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi uyarınca ihale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler, aynı işin ihalesine katılamazlar.
27.08.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1807 sayılı kararına konu olayda, ihale konusu işin hazırlanmasına ilişkin danışmanlık sürecinde yer alan Astec Endüstri Tesisleri A.Ş. ile ihaleye teklif sunan Asos Proses Makine San. ve Tic. A.Ş. arasında aynı IP adreslerinin kullanılmış olması, Kurul tarafından şirketler arasında organik ve/veya fiilî bağ bulunduğuna yönelik kuvvetli bir karine olarak değerlendirilmiştir. Özellikle, danışmanlık hizmetiyle bağlantılı şirket ile ihaleye katılan istekli arasında ortak IP kullanımı, ihale sürecine ilişkin bilgiye erişim ve rekabet eşitliği bakımından şüphe doğuran bir olgu kabul edilmiştir. KİK, bu teknik veriyi tek başına değil, dosyada yer alan diğer bazı emarelerle birlikte ele alarak 4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesindeki yasağın ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.
Buna karşılık Danıştay 13. Dairesi almış olduğu 16.12.2025 tarihli ve E:2025/2762, K:2025/3965 sayılı kararında aynı IP adresi kullanımına daha dar ve kanunilik ilkesine daha bağlı bir yaklaşım benimsemiştir. Daireye göre 11’inci maddede ihaleye katılamayacak kişiler ve şirketler tahdidi olarak sayılmıştır; bu nedenle maddede açıkça düzenlenmeyen hâller, yorum yoluyla yasak kapsamına genişletilemez. Bu çerçevede, danışmanlık hizmetini fiilen yürüten şirket ile ihaleye katılan şirket arasında ortaklık veya yönetim ilişkisi bulunmadıkça, sırf aynı IP adresinin kullanılmış olması, tek başına 11’inci madde kapsamında yasaklılık sonucunu doğurmaz.
Danıştay kararında ayrıca, aynı IP adresinin kullanılmasının her somut olayda mutlak biçimde hukuka aykırılık göstermeyeceği; bunun ticari hayatın olağan akışı içinde farklı iş ilişkilerinden kaynaklanabileceği de vurgulanmıştır. Somut olayda Astec’in ihaleye teklif vermemesi, şirketlerin ortak ve yöneticilerinin farklı olması ve 11’inci maddede aranan türden doğrudan bir ortaklık/yönetim bağının tespit edilememesi karşısında, ortak IP kullanımının yasaklılık için yeterli görülmemesi gerektiği kabul edilmiştir. Böylece Danıştay, IP verisinin şüphe uyandırıcı bir teknik emare olabileceğini, ancak 11’inci maddede öngörülen yasaklılık rejimini tek başına kurmaya elverişli olmadığını ortaya koymuştur.
Bu karar, ihale hukukunda aynı IP adresi kullanımının her durumda otomatik olarak “organik bağ” veya “11’inci madde ihlali” sonucuna götürmeyeceğini göstermektedir. Başka bir ifadeyle, aynı IP adresi kullanımı rekabeti ve taraflar arasındaki ilişkiyi inceleme bakımından önemli bir gösterge olsa da, 4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi yönünden hukuki sonuca ulaşılabilmesi için bunun, maddede açıkça öngörülen ortaklık, yönetim ilişkisi veya benzeri yasaklılık hâlleriyle desteklenmesi gerekmektedir.
Sonuç
Ankara İdare Mahkemelerince aksi yönde verilen kararların mevcudiyeti bir yana bırakıldığında; gerek Kamu İhale Kurulu gerekse Danıştay 13. Dairesi kararlarından şu sonuca ulaşılmaktadır: Aynı ihaleye teklif sunan farklı isteklilerin aynı IP adresi üzerinden ihale dokümanı indirmesi, e-teklif iletmesi ya da her iki işlemi birlikte gerçekleştirmesi hâlinde, bu eylemlerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesi kapsamında değerlendirileceği ve söz konusu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Bununla birlikte, aynı IP adresi üzerinden ihale dokümanı indirilmesi ve/veya e-teklif iletilmesi olgusunun mevcut olduğu; ancak bu durumun istekliler arasındaki organik ya da sair bir bağ ve uyum içinde hareket etmekten değil, teknik bir nedensellikten kaynaklandığının ileri sürüldüğü hâllerde, söz konusu iddianın gerektiği gibi araştırılması, maddi gerçeğin eksiksiz biçimde ortaya konulması ve bu suretle elde edilecek bulgular ışığında karar verilmesi zorunludur.
Kanaatimizce; aynı ihaleye teklif sunan farklı isteklilerin aynı IP adresi üzerinden yalnızca ihale dokümanı indirmiş olması, başlı başına 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesi anlamında yasaklı bir eylem olarak nitelendirilemez. Bunun yanı sıra, isteklilerin e-tekliflerini aynı IP adresi üzerinden iletmiş olmaları da, tek başına, aralarında koordineli hareket bulunduğuna ya da birbirlerinin teklifinden haberdar olduklarına kanıt teşkil etmez. 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (b) bendi uyarınca işlem tesis edilebilmesi için “rekabeti veya ihale kararını etkilemeye yönelik davranış”ın nesnel ve somut olgulara dayalı biçimde kanıtlanması; soyut değerlendirmelerin ötesinde, nitelikli ve yeterli delil bütünüyle desteklenmesi gerekmektedir. Teknik boyutuyla tartışmalı olmaya devam eden IP adresi kullanımı meselesinde ve “kuvvetli karine” gibi öznel bir değerlendirme standardına dayanılarak, istekliler açısından son derece ağır hukuki sonuçlar doğuran yasaklama kararları tesis edilmesi; kanımızca Kanun’un lafzıyla, ruhiyle ve amacıyla bağdaşmamaktadır.
NEMESİS HUKUK BÜROSU 